ေခ်ာ့ကလက္နဲ႕ ကေလးအလုပ္သမား

လူတိုင္းေခ်ာ့ကလက္ကိုၾကိဳက္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီေခ်ာ့ကလက္ေၾကာင့္ က်ြန္ၿပဳခံေနရသူေပါင္း ေထာင္နဲ႕ ခ်ီရွိေနတယ္ဆိုတာပါပဲ။
က်ြန္ုပ္တို႕ စားေနတဲ့ ေခ်ာ့ကလက္ ကိုထုတ္လုပ္တဲ့ cococa ပင္ကေတာ့ အာဖရိက တိုက္ အေနာက္ဖက္က ရရွိတာၿဖစ္ၿပီး အဲဒီသစ္ပင္ကိုစိုက္ပ်ိဳး ရိတ္သိမ္း ေပးေနတဲ့ အလုပ္သမားေတြကေတာ့ တစ္ၿခားလူေတြမဟုတ္ပါပဲ ကေလးငယ္မ်ားၿဖစ္ေနပါတယ္။
သူတို႕ေလးေတြမွာ အရြယ္ငယ္ငယ္ႏွင့္ အဓမၼခိုင္းခံပီး ၿပဳလုပ္ထားတဲ့ ေခ်ာ့ကလက္ကို က်ြန္ုပ္တို႕ေတြက ေပ်ာ္ရႊင္စြာစားေသာက္တတ္ၾကပါတယ္။
Ivory Coast ကကေလး လူငယ္ေတြ ဘာၿဖစ္ေနၾကလည္းဆိုတာကို CNN freedom က David McKenzie ရဲ႕ ေလ့လာစံုးစမ္းမူၿပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ သူ႕ရဲ႕ ေလ့လာစံုစမ္းထုတ္ေဖာ္မူက လူေတြအားလံုးရဲ႕ မ်က္ေစ့ကိုဖြင့္ေပးလိုက္သလိုပါပဲ။
လြန္ခဲ့တဲ့ ၁၀ႏွစ္ေလာက္က ကမၻာေခ်ာ့ကလက္လုပ္ငန္းပိုင္ရွင္ေတြ ေတြ႕စံုမူေတြၿပဳလုပ္ၿပီး လုပ္ငန္းေတြအတြက္ တူတူေဆြးေႏြးမူမ်ားၿပဳလုပ္ခဲ့ၾကေပမဲ့ ခုခ်ိန္ ထိ ကုန္ထုပ္လုပ္ငန္းစဥ္က ေတာ့ မေၿပာင္းလည္းေသးပါဘူး။ ခုအခ်ိန္ ထိကေလးလူငယ္မ်ားသာ cococa စိုက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္းမွာ ခိုင္းထားတုန္းပါပဲ။တစ္ခ်ိဳ႕ကေလးမ်ားမွာ ေခ်ာ့ကလက္ တြက္ စိုက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္းမွာ လုပ္ေနေပမဲ့ သူတို႕ေလးေတြ တစ္ခါဘူးမွ ေခ်ာ့ကလက္ဆိုတာကို မၿမည္းမစားဘူးေသးသလို ေခ်ာ့ကလက္ဆိုတာ ဘာလည္းဆိုတာကို မသိေသးသူမွာ အမ်ားၾကီးရွိပါေသးတယ္။
လယ္သမားမ်ားမွ ကေလးငယ္မ်ားကိုလစာနည္းနည္းႏွင့္ အဓမၼခိုင္းေစခံေနရတယ္ဆိုတာပါပဲ။ ဒီကေလးငယ္မ်ားဟာေက်ာင္းေန အရြယ္ေလးမ်ားၿဖစ္ေပမဲ့ ေက်ာင္းဆိုတာကိုဘာမွန္းေတာင္ မသိေတာ့ ပါပဲ တစ္ေန႔လံုး ၿခံထဲမွာ အလုပ္လုပ္ေနရပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕ ကလည္းေရာင္းစားခံထားရတယ္ တစ္ခ်ို႕ ကေလးေတြၾကေတာ့လည္း အတင္းေခၚေဆာင္သြားၿခင္းခံခဲ့ရသလို တစ္ခ်ိဳ႕ကေလးေတြၾကၿပန္ေတာ့ မိဘမ်ားအစဥ္မေၿပမူေၾကာင့္ အလုပ္လာလုပ္ေနၾကရသူေလးေတြၿဖစ္တယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။

အဲဒါနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ CNN မွ  ေလ့လာတင္ျပထားတာေလးပါ။

ကမၻာ့ ၄၀% ေသာ cococa ဟာ Ivory coast မွ ထြက္ရွိ တယ္ဆိုတာကို သိရပါတယ္။ အဲဒီ cococa farm ကို အမွီၿပဳၿပီး လုပ္ငန္းရွင္ၾကီးမ်ား စုေပါင္းၿပီး တည္ေဆာက္ထားေသာ ေခ်ာ့ကလက္စက္ရံုၾကီး မ်ားရွိသလို တစ္ၿခား cosmetic လုပ္ငန္း ႏွင့္ ဒီcococaကို အသံုးသာ စက္မူ လုပ္ငန္းမ်ားလည္း ရွိေနပါတယ္လို႕ဆိုပါတယ္။ အခုလိုမ်ဳိး စက္ရံုမ်ားမွာ အသံုးၿပဳတဲ့ cococa တြက္ cococa farm မွာ အလုပ္လုပ္ေနတဲ့ အလုပ္သမားမ်ားကေတာ့ ကေလးငယ္မ်ား ၿဖစ္ၿပီး ကေလးအလုပ္သမားေပါင္း ၂၀၀၀၀၀ ေလာက္ရွိတယ္ဆိုပါတယ္။
ေခ်ာ့ကလက္ စက္ရံု တြဲဘက္တည္ေထာင္သူမွ ေၿပာၾကားသည္မွာ
အခုလိုမ်ိဳး တစ္ၿခားေသာ စက္ရံုမ်ားမွာလည္း cococa ကိုအသံုးျပဳေနေပမဲ့လည္း လူတိုင္းမွ အၿပစ္တင္ နာမည္တတ္ေပးလာတာကေတာ့ (Stop Chocolate Slavery ) ဟုဆိုကာ ေခ်ာ့ကလက္စက္ရံုကို ကိုသာအမည္တတ္ေၾကာင္း၊
တစ္ၿခားစက္မူလုပ္ငန္းမ်ားမွာလည္းအသံုးၿပဳေနၾကတာပဲ ၿဖစ္ေၾကာင္း၊ ေနာက္တစ္ခုကလည္း ခုအခ်ိန္ ကြန္ဂိုလ္ ႏိုင္ငံမွာလည္း စစ္ ၿဖစ္ေနသလို စစ္အတြင္းမွာလည္းကေလးငယ္မ်ားကို အသံုးၿပဳထားတာကိုလည္းေတြ႕ရေၾကာင္း သူတို႕ စက္ရံုတစ္ခုထဲမွ မဟုတ္ေၾကာင္း

မေမ

ႀကိဳး (ေမာကၡ ရင္ထဲညိတဲ႔ ျမန္မာဗီဒီယို ဇာတ္လမ္းတို))

ေမာကၡကေတာ႔ အေကာင္းဆံုး ဇာတ္လမ္းတိုဆု ရရွိတဲ႔  'ႀကိဳး' ရုပ္ရွင္ေလးကို ရင္ထဲ ေရေရလည္လည္ ၿငိသြားသည္။ သရုပ္ေဆာင္ေတြရဲ႕ စကားေျပာခန္းေတြမ်ားလြန္းတဲ႔ ေခတ္ေဟာင္း ျမန္မာ႔ရုပ္ရွင္မ်ဳိးမဟုတ္။ အိုဗာအက္ရွင္ေတြနည္းၿပီး ႏိုင္ငံတကာ တန္း၀င္မယ္႔ ရုိက္ကြက္မ်ဳိး၊ အေတြးစိတ္ကူးမ်ဳိးမို႔ ဒါရုိက္တာ မင္းသိုက္ကို ေအာ္စကာဆုပင္ ေပးလိုက္ခ်င္ေတာ႔သည္။ ဒီလို အႏုပညာလက္ရာမ်ဳိး ျမန္မာပရိတ္သတ္ေတြ မ်ားမ်ား ခံစားႏိုင္ဖို႔ အားေပးဖို႔လိုၿပီထင္သည္။

 

တရုတ္ရဲ႕ အာကာသစိုးမိုးေရး စကၠဴျဖဴစာတမ္း

ၿပီးခဲ႔တဲ႔ ဒီဇင္ဘာလမွာ တရုတ္အစိုးရက ၄င္းရဲ႕ အာကာသဖြံ႔ၿဖိဳးေရးလုပ္ငန္းနဲ႔ ပတ္သက္တဲ႔ စကၠဴျဖဴ စာတမ္းကို ထုတ္ျပန္ခဲ႔သည္။ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ကတည္းက စခဲ႔တဲ႔ အာကာသလုပ္ငန္းကို ျပန္လည္ သံုးသပ္ထားရင္း ေနာက္လာမယ္႔ ငါးႏွစ္စီမံကိန္းကို တရား၀င္ ခ်ျပျခင္း ျဖစ္သည္။

တရုတ္အစိုးရက အာကသ စူးစမ္းရွာေဖြေရးလုပ္ငန္းကို တိုင္းျပည္ရဲ႕ အဓိက အေရးအႀကီးဆံုး ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးမဟာဗ်ဴဟာ အျဖစ္ ယူဆၿပီး၊ တရုတ္ႏိုင္ငံ ႀကီးက်ယ္ဖို႔အတြက္ ကမၻာ႔ျပင္ပကို စူးစမ္းရွာေဖြ အသံုးခ်ဖို႔ ႀကိဳးစားလိမ္႔မည္ဟု စာတမ္းတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

ၿပီးခဲ႔တဲ႔ ငါးႏွစ္အတြင္း တရုတ္ရဲ႕ အာကာသနည္းပညာမွာ ထူးထူးျခားျခား တိုးတက္လာၿပီး၊ ေနာက္ ငါးႏွစ္တြင္ အာကသကို ဦးေဆာင္ေနေသာ ကမၻာ႔ႏိုင္ငံႀကီးမ်ားႏွင္႔ ရင္ေပါင္တန္းႏိုင္မည္ဟု ဆိုသည္။

တရုတ္ရဲ႕ အနာဂတ္ အာကာသလုပ္ငန္းေတြကေတာ႔ လူသားလိုက္ပါေသာ ယဥ္မ်ားျဖင္႔ အကာသကို ရွာေဖြျခင္း၊ ကမၻာေျမ ေထာက္လွမ္းေရး ၿဂိဳဟ္တု အမ်ားအျပား လႊြတ္တင္ထားျခင္း၊ စၾကာ၀႒ာကို ေလ႔လာျခင္း၊ လေပၚ လူဆင္းႏိုင္ဖို႔ ႀကိဳးစားျခင္း၊ အာကာသတြင္ သုေတသနခန္းမ်ား ထားရွိျခင္း စသည္တို႔ ပါ၀င္မည္ဟု စကၠဴျဖဴစာတမ္းတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

 

ပုဂၢလိက ပညာေရးစနစ္ကို ဆႏၵျပေနတဲ႔ ခ်ီလီ ေက်ာင္းသားမ်ား

ခ်ီလီႏိုင္ငံ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ ဆႏၵျပမွႈက အရွိန္အဟုန္ျမင္႔လာၿပီး ေက်ာင္းေတြနဲ႔ ၿမိဳ႕ေတာ္ ဆန္တီယာဂို လမ္းေတြကိုပါ သိမ္းပိုက္စိုးမိုးထားသည္။

ခ်ီလီ ေက်ာင္းသားေတြက လြတ္လပ္စြာ ပညာသင္ၾကားခြင္႔ကို ေတာင္းဆိုၿပီး၊ တကၠသုိလ္ႏွင္႔ ေက်ာင္းေတြကို ပုဂၢလိပိုင္ျပဳမွႈအား အဆံုးသတ္ဖို႔ ေတာင္းဆိုေနၾကသည္။ ေစ်းကြက္ဆန္လြန္းတဲ႔ ပညာေရးစနစ္ေၾကာင္႔ ပညာသင္စရိတ္ ႀကီးျမင႔္လြန္းမွႈကို ေက်ာင္းသားမ်ား ကန္႔ကြတ္ဆႏၵျပေနျခင္း ျဖစ္သည္။ ခ်ီလီရဲ႕ လြတ္လပ္တဲ႔ေစ်းကြက္ အေျခခံျပဳ ပညာေရးစနစ္ကို အာဏာရွင္ ပီႏိုေခ်း မေသမီ အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ႔ျခင္း ျဖစ္သည္။

ခ်ီလီႏိုင္ငံတြင္ ဆင္းရဲခ်မ္းသာ ကြာဟမွႈ ႀကီးမားေနသည္။ ခ်ီလီေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ ဆႏၵျပမွႈက တကမၻာလံုး ေကာ္ပိုေရးရွင္းေတြနဲ႔ အရင္းရွင္ေတြကို ဆန္႔က်င္ဆႏၵျပမွႈနဲ႔လည္း တိုက္ဆိုင္ေနသည္။

 

အာရွေက်ာင္းသားေတြၾကား ေရပန္းစားေနတဲ႔ ဟားဗတ္တကၠသိုလ္ ပါေမာကၡ

အာရွေက်ာင္းသားမ်ားၾကား ေရာ႔ခ္စတား သဖြယ္ျဖစ္ေနတဲ႔ အေနာက္တိုင္း ပညာရွင္တစ္ေယာက္မွာ ဟားဗတ္တကၠသိုလ္မွ ႏိုင္ငံေရး ဒႆနပညာရွင္မွာ မိုက္ကယ္လ္ ေဂ် ဆန္ဒဲလ္ (Michael J. Sandel)၊ ျဖစ္သည္။

တရုတ္၊ ဂ်ပန္၊ ေတာင္ကိုရီးယား မွ လူငယ္ေတြက သူ႔အသံၾကားရဖို႔ ဟားဗတ္တကၠသိုလ္ စာသင္ခန္းမွာေရာ သူ႔ရဲ႕ ျပင္ပ အာရွခရီးစဥ္ ေဟာေျပာပြဲေတြမွာပါ အလုအယက္ တိုးေ၀ွ႔ေနၾကသည္။

ဆန္ဒယ္လ္ ရဲ႕ တရားမွ်တမွႈ (Justice) ဘာသာရပ္ ပို႔ခ်တဲ႔ အတန္းတိုင္းမွာ ေက်ာင္းသား ၁၅,၀၀၀ ေက်ာ္ တက္ေရာက္သည္။ ဟားဗတ္ တကၠသို္လ္နဲ႔ ကမၻာ႔တကၠသိုလ္မ်ားရဲ႕ သမိုင္းမွာ လူအမ်ားဆံုး တက္ေရာက္တဲ႔ သင္တန္း ျဖစ္ေနသည္။

ဆန္ဒဲလ္ က အရစၥတိုတယ္လ္၊ အင္မာႏ်ဴရယ္လ္ ကန္႔၊ ဂြ်န္ စက်ဴးအတ္ ေမးလ္ တို႔ရဲ႕ ဒႆနမ်ားကိုု သရုတ္ေဖာ္ရွင္းျပဖို႔ မ်က္ေမွာက္ကာလ၊ လက္ေတြ႔ဘ၀ ဥပမာေတြကို အသံုးျပဳရင္း သူ႔အတန္းကို ဖမ္းစားထားတတ္သည္။

အသက္ ၅၈ ႏွစ္ရွိ ဆန္ဒယ္လ္က သူ႔အတန္းကို ေျခာက္ေပါက္ေတြ ေမးၿပီး စတတ္သည္။ “က်ေနာ္တို႔ ဘိုးဘြား မိဘ မ်ဳိးဆက္ေတြရဲ႕ အမွားေတြကို မွန္ေအာင္လုပ္ဖို႔ က်ေနာ္တို႔မွာ က်င္႔၀တ္အရ တာ၀န္ရွိပါသလား” ဆိုတာမ်ဳိး။

ေက်ာင္းသားေတြက အၿပိဳင္စဥ္းစား ေျဖၾကသည္။ စာသင္ခန္းမ က်ယ္ႀကီးထဲမွာ တစ္ဦးကိုယ္တစ္ဦး ေပ်ာ္ေပ်ာ္ပါးပါး ခ်ဲ႕လင္႔လုပ္ၾကသည္။ ဒႆနပညာရွင္ၾကီးေတြရဲ႕ အိိုင္ဒီယာမ်ားကို လူငယ္ေတြ ဒီဘိတ္ လုပ္ၾကသည္။